Pół roku po ogłoszeniu epidemii eboli w Kongo choroba wciąż się rozprzestrzenia, a działania służb nie nadążają za wirusem. Według danych rządowych odnotowano ponad 11 tys. zachorowań, a zmarła prawie połowa zakażonych.
Najgroźniejszy wybuch w historii kraju
To najbardziej śmiercionośna z 17 epidemii eboli w Kongo. Liczba ofiar zbliża się do bilansu epidemii z Afryki Zachodniej z lat 2014–2016, w której zmarło 11 tys. osób, i według doniesień jest na dobrej drodze, by go przekroczyć.
Gdy w połowie maja ogłoszono epidemię, zarejestrowano już 43 zgony. Sugeruje to, że wirus przez dłuższy czas krążył niezauważony. Od tamtej pory dotarł do ośmiu z 26 prowincji kraju, w tempie, które organizacje pomocowe porównują do pożaru lasu. Wciąż pojawiają się nowe ogniska, a to dodatkowo obciąża i tak przeciążony system ochrony zdrowia. Eksperci oceniają, że szanse na opanowanie epidemii w ciągu najbliższego roku są niewielkie.
Dlaczego nie udaje się jej zatrzymać
Podstawowe narzędzia, takie jak wyszukiwanie osób mających kontakt z chorymi i ich izolacja, działają niewystarczająco. Według Afrykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (Africa CDC) 80% nowych przypadków wykrywa się poza systemem nadzoru, czyli większość zakażeń nie jest śledzona przez władze. Wśród innych problemów wymieniono:
- jedną trzecią zgonów, do których dochodzi w domu lub w społeczności, gdzie pochówki bywają przeprowadzane bez nadzoru specjalistów, co zwiększa ryzyko dalszych zakażeń;
- strajki pracowników ochrony zdrowia, którym od miesięcy zalega się z wypłatami, przez co czasem potwierdzeni chorzy zostają bez leczenia;
- wątpliwości Africa CDC co do ponad 700 mln dolarów pomocy, których los nie jest znany.
Organizacja Lekarze bez Granic (MSF) wskazuje na rozdźwięk między zasobami przeznaczonymi na walkę z epidemią a tym, co faktycznie trafia do pacjentów. Jak oceniła, nadal utrzymuje się „niepokojąca przepaść” między zmobilizowanymi środkami a pomocą docierającą do chorych, personelu i społeczności.
Dzieci i konflikt zbrojny
Szczególnie narażone są dzieci, zwłaszcza te z chorobami współistniejącymi, takimi jak niedożywienie. Większość zakażonych dzieci nie otrzymała specjalistycznej opieki, co przekłada się na wysoką śmiertelność. Z danych UNICEF do 4 listopada wynika, że dzieci stanowiły 35% zgonów. Dzieci poniżej piątego roku życia to 21% wszystkich zmarłych, a spośród zakażonych w tej grupie wiekowej zmarło prawie 72%.
Epidemia koncentruje się na wschodzie kraju, głównie w prowincjach Ituri i Północne Kivu. Mieszkańcy zmagają się tam jednocześnie z chorobą i przemocą zbrojną. Walki między siłami rządowymi a setkami grup rebelianckich, w tym popieraną przez Rwandę M23, już wcześniej doprowadziły do jednego z najpoważniejszych kryzysów humanitarnych na świecie. Cywilów atakuje też powiązana z Państwem Islamskim grupa Zjednoczone Siły Demokratyczne (ADF). Od początku epidemii napadano na pracowników medycznych, a część z nich zginęła. Atakowano także placówki zdrowotne. Środki zapobiegawcze kolidują ponadto z miejscowymi zwyczajami społecznymi i kulturowymi, co dodatkowo utrudnia pracę.
Co to oznacza poza Kongo, także dla Polski
Zachorowania potwierdzono już w Nigerii, Kenii i Ugandzie, co czyni tę epidemię najszerzej rozprzestrzenioną geograficznie w historii eboli. Źródło nie wspomina o przypadkach poza Afryką.
Dla polskiego czytelnika oznacza to przede wszystkim wzmożoną czujność, a nie powód do paniki. Ebola przenosi się przez bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi osoby chorej lub zmarłej, a nie tak łatwo jak grypa czy COVID-19. Osoby planujące podróż do Afryki Wschodniej lub Środkowej powinny śledzić komunikaty MSZ oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego i unikać regionów objętych epidemią. W dłuższej perspektywie kluczowe będzie to, czy międzynarodowa pomoc, w tym ta, do której przyczynia się także Unia Europejska, faktycznie dotrze do chorych i zdoła powstrzymać dalsze rozprzestrzenianie się wirusa.
Źródło: Medical Xpress – „Ebola outbreak remains out of control in Congo 6 months into response”
